Vertigo, kişinin kendi vücudunun veya çevresinin hareket ettiği veya döndüğü hissiyle karakterize bir baş dönmesi türüdür. Genellikle iç kulak, beyin veya sinir sistemiyle ilgili bir sorunun belirtisidir. Vertigo, kişinin denge hissini etkileyebilir ve bu durum baş dönmesine, dengesizliğe veya mide bulantısına yol açabilir.

Vertigo Türleri

Vertigo, genellikle kaynağına ve nedenine bağlı olarak iki ana gruba ayrılır:

A. Periferik Vertigo

Bu tür vertigo, iç kulak veya vestibüler sinir (dengeyi kontrol eden sinir) kaynaklı sorunlardan kaynaklanır. Daha sık görülen vertigo türüdür.

1. Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV):
• En yaygın periferik vertigo türüdür.
• İç kulaktaki kalsiyum kristallerinin yerinden oynaması nedeniyle oluşur.
• Başın belirli pozisyonlarına bağlı olarak aniden başlayan kısa süreli baş dönmeleri yapar.
2. Vestibüler Nörit:
• Vestibüler sinirin viral enfeksiyonu sonucu oluşur.
• Şiddetli baş dönmesi ve denge kaybıyla karakterizedir.
3. Meniere Hastalığı:
• İç kulakta sıvı birikimi ile ilişkilidir.
• Baş dönmesi, kulak çınlaması (tinnitus) ve işitme kaybı görülebilir.
4. Labirentit:
• İç kulağın iltihaplanmasıdır.
• Baş dönmesi, işitme kaybı ve kulak ağrısıyla ilişkilidir.
5. Travma:
• Kafa veya kulak yaralanmaları, iç kulakta hasara neden olabilir.
6. Ototoksik İlaçlar:
• Bazı ilaçlar (örneğin, aminoglikozid antibiyotikler) iç kulağa zarar verebilir.

B. Santral Vertigo

Santral vertigo, beyin veya beyincik gibi merkezi sinir sistemiyle ilgili sorunlardan kaynaklanır. Genellikle daha ciddi altta yatan nedenlerin bir işaretidir.

1. Migren:
• Vestibüler migren, vertigo ataklarına neden olabilir.
• Baş ağrısı, ışığa ve sese duyarlılık eşlik edebilir.
2. İnme:
• Beyin sapı veya beyincikteki bir inme sonucu vertigo ortaya çıkabilir.
• Genellikle diğer nörolojik belirtilerle birlikte görülür (örn. konuşma güçlüğü, yüz felci).
3. Beyin Tümörleri:
• Özellikle beyincikte veya beyin sapında yerleşen tümörler dengeyi etkileyebilir.
4. Multipl Skleroz (MS):
• Merkezi sinir sisteminde plaklar oluşması sonucu vertigo görülebilir.
5. Travma:
• Beyin travmaları santral vertigoya neden olabilir.

Periferik ve Santral Vertigo Arasındaki Farklar

C. Fizyolojik Vertigo (Daha Az Yaygın)

• Fizyolojik vertigo, normal bir vücut tepkisi olarak ortaya çıkar.
• Sebep
• Aşırı hareket (örneğin araba veya gemi tutması).
• Duyusal uyaranlarda uyumsuzluk (örneğin, sanal gerçeklik gözlükleri veya hızlı hareket eden görüntüler).
• Örnekler:
• Araç tutması (kinetoz).
• Uzun süreli baş döndürücü hareketlere maruz kalma.

Vertigonun türüne ve nedenine göre tanı ve tedavi planı yapılır. Eğer baş dönmesi şiddetliyse veya diğer nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa, hemen bir doktora başvurulmalıdır.